ሌላ ምስ ፕሮፌሰር ሼትል ትሮንቮል!

ናብ ትግራይ ዝኣተዉ ተዓዛባይ መረፃ ትግራይ ‘ፕሮፌሰር ሼትል ትሮንቮል’ መን’ዮም? ፕሮፌሰር ሼትል ትሮንቮል ይበሃሉ፡፡ ዳሬክተር ኦስሎ ኣናሊቲካ ፕሮፌሰር ሼትል ትሮንቮል ተወላዲ ኣዉሮፓዊት ሃገረ ኖርወይ’ዮም። ፕሮፌሰር ሼቲል ትሮንቮል ኣብ ሃገረ ኖርወይ ብጆርክንስ ዩኒቨርስቲ ኮሌጅ ተመራማሪን መምህርን ፀጥታን ጎንፅታትን እዮም። ካብዚ ብተወሳኺዉን ኣብ ጉዳይ ሰላምን ጎንፅን ኣድሂቦም ኣብ መፅናዕታዊ ምርምራዊ ዝነጥፉ ኰይኖም ቅድሚ ሐዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተሰላሰሉ መረፃታት ሰፊሕ መፅናዕቲ ዘካየዱን ንዝሓለፉ 30 ዓመታት ብፍላይ ድማ ውሽጣውን ጎነፃዊ ርክባትን ኢትዮጰያን ኤርትራን ክዕዘቡን ከፅንዑን ዝፀንሑን ተመራማሪ ምሁር ‘ዮም። ‘ዎር ኤንድ ዘ ፖሊቲክስ ኦፍ ኣይደንቲቲ’ ዝብል አዘራረቢ መፅሓፍ ድማ ኣበርኪቶም’ዮም። ፕሮፌሰር ትሮንቮል ቅድሚ ዝኣገረ ቅድሚ ክልተ ዓመት መወዳእታ ወርሒ ነሓሰ ኣብ 2018 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ጉዳይ ፖለቲካዊ ሃዉህዉ ኢትዮጵያ ንዉልቀ ትዕዝብቶምን መፅናዕቶምን ተደሪኾም “ዶ/ር ኣብይ ናብ ስልጣን ካብ ዝመፁ ጀሚሮም ዉድብ ‘ህወሓት’ ካብ ኢህወዴግ ይግለል’ሎ” ክብሉ ንማዕከን ዜና ቢቢሲ ቃሎም ሂቦም ነይሮም፡፡ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ናብ ስልጣን ዝመፅሉ መስርሕ’ዉን ካብ ዉድብ ኢህወደግ ባህርን ስርዓትን ብዝሓንገደን ብዘይተለመደን ኣካይዳ ከምዝኾነ ቅድሚ ዝኣገረ ኣረዲኦም ነይሮም፡፡ ንሶም ቅድሚ ክልተ ዓመት ንዚ ናይ ለዉጢ ሓይሊየ ዝብል ዘሎ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ከመይ ትሪኢዎ ክብል ቢቢሲ ሓቲትዎም ነይሩ ዝሃብዎ መልሲ፡- “እቲ ግንባር ንሱ ባዕሉ ኢህወደግ’ዩ። ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስትር ግን ተመሪፁ:: ዝተመረፀሉ መንገዲ ግን ብዘይተለመደ ምልክዑ አካታዓይ እዩ ነይሩ። ብናይ ኩሎም ኣባል ውድባት እቲ ግንባር ስምምዕነት ኣይተመረፀን። ኦህዴድን ብኣዴንን እዮም መሪፆሞ። ህወሓትን ገለ ደኢህዴንን ድማ ንካሊእ መሪፆም። ቡዙሕ ብዘይበሃል ድምፂ ብልጫ ስዒሮም ዶክተር ኣብይ ድማ ኣቦመንበር ኮይኖም።ዶ/ር ኣብይ ገለ ዝተፈለዩ ፖሊሲታት የሰጉሙ ኣሎዉ። ብፍላይ ኣብ ጉዳያት ኤርትራን ወፃኢን ዓበይቲ ኩባንያታት መንግስቲ ናብ ዋንነት ውልቀ ናይ ምዝዋር ስጉምትታን ብዝምልከት።ብመሰረቱ እቶም ምምሕያሻት ምስ ነባር ፖሊሲን ቅዋምን ኢህወዴግ ዝፃረሩ እዮም። ኣብ ኣከያይዳ’ውን እንተኾነ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ቀንዲ ኣሰራርሓታትን ባህርያትን ኢህወዴግ ዝጠሓሰ እዩ። ብፍላይ ናይቲ ግንባር መግለፂ ዝኾኑ ወያናይ ዲሞክራስን ርእዮተ ዓለምን ዲሞክራሲያዊ ጥርኑፉነትን። እዞም ጉዳያት እዚኦም ንድሕሪት እናተገደፉ ካልኦት ኣሰራርሓታት እዮም ዝልመዱ ዘለዉ። ስለዝኾነ ድማ እቲ መሪሕ ውድብን መንግስትን ሓድሽ መገዲ እዩ ዝኽተል ዘሎ ምባል ይከኣል። ንሓዋሩ ግን እቲ ግንባር ንቕድሚት እንታይ ሒዙ ይቕፅል እንታይ’ከ ይልውጥ ይኸውን ኣብ ቀፃላይ ጥቅምቲ ኣብ ዝካየድ ጠቕላላ ጉባኤ ስዒቡ ብዝበለፀ እንሪኦ ይኸውን።” ክብሉ ቅድሚ እቲ ኣብ ሃዋሳ ዝተኻየደ ጉባኤ ኢህወደግ ፖለቲካዊ ኣመተኦም ዘቐመጡ በሊሕ ሙሁር’ዮም፡፡ቢቢሲ ካልእ ሕቶ ከምዚ ኽብል’ዉን ሓቲትዎም ነይሩ “ሎሚ ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ መንነት መሰረት ዝገበሩ ጎንፅታትን ዕስለ መጥቃዕትታን እናተበራኸቱ ይመፅኡ ኣለዉ’ሞ ናይዞም ፀገማት መንቀሊ እንታይ እዩ ይብሉ?” ምስበሎም ኣብቲ ሽዑ እዋን ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ዘነፃፀረ መጥቓዕትን ቀፃሊ ዕፅኡን ኣልዒሎም ዝሃብዎ መልሲ፡-” ቅድም ክብል ተጋሩ ምስ ኣሕዋት ህዝብታት ኤርትራ ዝገበሩዎ ምትሕግጋዝ ዝፍለጥ እዩ። ደሓር ድማ ከመይ ኢሉ ናብ ፅልኢ ከምዝተቐየረ እሞ እንታይ ሳዕቤን ከምዘስዐበ ዝዘከር እዩ። ሕዚ ድማ ካሊእ ዙር ርክባት ይግበር ኣሎ። እቲ ዝገርም ሕዚ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝግበር ዘሎ ዕርቀ ሰላም፤ ተመሳሰሊ ናይ ፀላእን ፈታውን ሽርክናታት ይረአይ ኣሎ። ኣብ ኢትዮጵያ’ውን ከምኡ ዓይነት ምትሕግጋዛትን ምልፋንን ንዕዘብ ኣለና። ኣብ ውሽጢ ኢህወዴግ ንባዕሉ ዝፍጠር ዘሎ ምልፋን ካብዚ ፈሊኻ ዝረአይ ኣይኮነን። ዘይከሓድ ሓቂ ዶክተር ኣብይ ናብ ስልጣን ካብ ዝመፅእ ጀሚሩ ህወሓት ካብ ኢህወዴግ ይግለል ከምዘሎ ፀሓይ ዝወቕዖ ሓቂ እዩ። መንነትን ኣረኣእያታትን መሰረት ዝገበሩ ሓደሽቲ ምትዕርራያት ይረኣዩ ኣለዉ። እቲ ሓድሽ ስርዓት ኦህዴድን ብኣዴንን እዮም ዝዝዉርዎ ዘለዉ። እዚ ኣብ መሬት’ውን ይረአይ ‘ሎ እዩ። ዘፍርሕን ዘደንፁን እንካ ሃባ እዩ ዘሎ።ሓደ ብሄር ምግላልን ምጥቃዕን ድማ ይርአይ ኣሎ። ኣባላት እዚ ብሄር ድማ ነቲ ዝሓለፈ ፀገማት ኩሉ ተሓታቲ ምግባር ልሙድ እናኾነ መፂኡ ‘ሎ። እዚ ብጣዕሚ ሕልኽልኽ ዝበለን ሓደገኛን ኣንፈት እዩ፤ ብፍላይ መንግስቲ ፌደራል ጥንቃቐ ክገብር ይግባእ። ድሓር እዞም ዝረኣዩ ዘለዉ ናይምግላል መስርሕ ጊዜ ሓልዮም ናብ ካልኦት ክዛመት ዝኽእል ሓደገኛ ኣንፈት’ዩ፡፡ ንኣብነት ኣብ መንጎ ጌድዮን ጉጂ ኦሮሞን ዝተወለዐ ጎንፂ ከም ብሓድሽ ተልዒሉ’ምበር ቅድም ክብል ዝፀንሐ እዩ። ኣብ ሐዚ በፂሑ ንምንታይ ተወሊዑ ? ኣዕሚቕካ ምርኣይ ከድሊ’ዩ” ክብሉ ቃሎም ሂቦም’ዮም፡፡ ፕሮፌሰር ሼትል ትሮንቮል ካብ ሞንጎ ንኢትዮጵያ ናብዚ ኹሉ ሓደጋ ካብ ሞንጎ ዘእተዋ ሕገመንግስታዊ ፀገም ድዩ ዋላስ ፖለቲካዊ’ዩ’ ንዝብል ሕቶ ምስ ቀረበሎም ዝሃብዎ መልሲ’ዩ እቲ ዝገርም መልሲ፡፡ “ኩለ መዳይ ምንቅስቓስ ዉድብ ኢህወደግ ዳርጋ ሸኽሚ መለስ ዜናዊ’ዩ ነይሩ፡፡ንልዕሊ 30 ዓመት ኣቦ መንበር ህወሓትን ኢህወዴግን ኮይኖም ዘገልገሉ ኣይተ መለስ ዜናዊ ሽሞም ኣብ ዓበይቲ መድረኻት ዓለም ዝገነነሉ እዋን’ዩ ነይሩ፡፡ ኣብ ኢትዮጰያ’ዉን ፅቡቕ ቁጠባዊ ዕቤት ዘረጋገፁ ስራሕቲ ልምዓት’ዉን ተመዝጊቦም’ዮም፡፡ ኣይተ መለስ “ኢህወደግ ሓደጋ ምብስባስ ከየጓንፎ” ብዝብል ዝጀመርዎ ናይ መሪሕነት ምትኽኻእ ፖሊሲ ኣብ ምዕራፍ ከየብፅሐ ድማ ኣብ 57 ዓመቶም ኣብ ወርሒ ነሓሰ 2012 ዓ/ም/ፈ ዓሪፎም። ኣይተ መለስ ዜናዊ ካብ መራሕቲ ኣፍሪካን መራሕቲ ዓለምን ‘ሊቅ፣ ምሁር፣ ሞጋቲ፣ ጥበበኛ ተዛራቢ’ ወዘተ ዝብሉ ቃላት ዉሒዞምሎም እዮም። ከም ኣፈኛ ኣፍሪካ እውን ይቑፀሩ ነይሮም። ኣይተ መለስ ከም ናይ ነዊሕ እዋን መራሒ ህወሓት/ኢህወዴግ ካብቲ ናይቲ ግንባር ታሪኽ ነፂልካ ምርኣይ ኣዝዩ ከቢድ እዩ።ብድሕሪ ሕልፈተ ህይወት ኣይተ መለስ ዜናዊ ግን ፖለቲካዊ ምብትታን ከየጋጥም ስግኣት እኳ እንተነበረ እቲ ተቐባሊ ሕድሪ እየ ዝበለ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ክንድቲ ኣይተ መለስ ንቲ ዉድብ ዝነበሮም ተወፋይነትን ተበግሶን ስራሕ ክሰርሑ ኣይተራእዩን። ኣብ መረፃ 2007 ዓ/ም 100 ሚኢታዊ ስዒርና ምስ በሉ ድማ ብዙሓት ተስፋ ቖሪፆም’ዮም። ለዉጢ ዝሰኣነ መንእሰይ ሓይሊ እንታይ ዘይገበረ? ነገራት ኽቀያየሩ ግድን ኮይኑ” ክብሉ ቅድሚ ክልተ ዓመት ተዛሪቦም’ዮም፡፡ፕሮፌሰር ሼትል ትሮንቮል ማለት’ምብኣር ካብ ባሕሪ ታሪኾም ብልጭፋ እዚኦም’ዮም ናብ ክልልና ኣትዮም ዘለዉ፡፡ እዞም ሙኩር ሙሁር ን6ይ ዙር መረፃና ንምዕዛብ ናብ ክልልና ምእታዎም ንዓና ዓብይ ዓወት ክኸዉን ከሎ ኣብ ትግራይ ንዘሎ ንፋስ ሰላም ምስ ሙቕሉል ኣቀባብላ ጋሻ ታሪኽን ህልዉን እንግዶት ህዝብና ተደሚሩ ንምስሊ ትግራይን ትግራዋይነትን ከበርኾ ከሎ ብኣንፃሩ ንድለይትን ብሃገትን ዉድቀትናን ሕመቕናን ዝኾኑ ኮነሬል ኣብይን ጃንዳታት ሰዓብቶምን ግን ዓብይ ዉድቀትን መርድእን’ዩ፡፡ ትግራይ ትመርፅ! 104.4 ሬድዮ FM መቐለ


0
0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments